Een speurtocht in het bos is het leukst als de opdrachten echt bij de natuur passen. Denk aan het zoeken naar een eikeldopje, het tellen van verschillende vogelgeluiden of het vinden van een boom met mos aan de noordkant. Goede speurtocht bos opdrachten maken gebruik van wat het bos zelf te bieden heeft, zodat kinderen écht rondkijken in plaats van alleen een lijstje afwerken.
Wat maakt bos-opdrachten anders dan gewone speurtocht-opdrachten?
Bij een speurtocht in een park of wijk staan de aanwijzingen vaak op vaste plekken die je zelf hebt neergelegd. In het bos kun je de natuur zelf als aanwijzing gebruiken. Een opdracht als “zoek een blad dat groter is dan je hand” of “vind drie verschillende soorten schors” werkt overal in het bos, zonder voorbereiding op locatie. Dat maakt het makkelijker om te organiseren én spannender voor de kinderen.
Natuurmonumenten biedt hiervoor een kant-en-klaar speurpakket aan, het zogenaamde OERRR-pakket, met pijlen, kaartjes en kant-en-klare opdrachten speciaal voor het bos of park. Dat is handig als je weinig tijd hebt om zelf iets te bedenken.
Soorten speurtocht bos opdrachten
Je kunt bosoprachten grofweg in drie typen verdelen:
- Zoek-opdrachten: kinderen moeten iets vinden of verzamelen. Bijvoorbeeld een gave dennenappel, een veer, een steen met een bijzondere kleur of een spin in zijn web.
- Doe-opdrachten: kinderen voeren iets uit in het bos. Klim op een omgevallen boomstam, bouw een klein huisje van takken, loop tien stappen met je ogen dicht en beschrijf wat je hoorde.
- Raad-opdrachten: kinderen beantwoorden een vraag op basis van wat ze zien. Hoeveel ringen heeft deze boomstronk? Welke kant staat het mos op? Van welke boom is dit blad?
Een goede speurtocht combineert alle drie. Zo wisselen rustige observatie en actieve beweging elkaar af, en raken kinderen niet verveeld.
Voorbeelden van concrete bosoprachten
Hieronder vind je een reeks opdrachten die je direct kunt gebruiken. Ze zijn geschikt voor kinderen vanaf een jaar of vijf en werken in vrijwel elk Nederlands bos.
- Vind een eikeldopje en leg het op je vingertop.
- Zoek een blad met minimaal vijf punten.
- Luister dertig seconden stilletjes. Hoeveel verschillende geluiden hoor je?
- Vind een boom met mos. Op welke kant van de stam groeit het meeste mos?
- Zoek iets dat rood is, iets dat geel is en iets dat zwart is.
- Vind een spoor van een dier (pootafdruk, uitwerpselen, geknaagd hout).
- Bouw een muggenhotel van dode takjes: stapel ze zo hoog als je knie.
- Zoek de dikste boom in de buurt. Kun je hem omspannen met twee mensen?
- Vind een paddenstoel. Kijk maar, niet aanraken.
- Raap tien eikels en maak er een smiley mee op de grond.
Hoe orden je de opdrachten in een speurtocht?
Je kunt de opdrachten op twee manieren aanbieden. Bij een route-speurtocht leg je op vaste punten aanwijzingen neer die naar de volgende plek leiden. Dat vraagt meer voorbereiding, maar is spannender omdat het lijkt op een echt avontuur. Bij een lijst-speurtocht krijgen kinderen aan het begin een blaadje met alle opdrachten en werken die op eigen tempo af. Dat werkt goed voor jongere kinderen of als je niet de tijd hebt om het bos in te gaan voor aanvang.
Voor een route-speurtocht werken pijlen van gekleurd karton of houtskool op boomschors goed als wegwijzers. Gebruik nooit verf of permanente stift op levende bomen.
Tips om de speurtocht uitdagender te maken
Een speurtocht in het bos wordt leuker als er een verhaal achter zit. Vertel dat de kinderen boswachters in opleiding zijn, of dat ze op zoek zijn naar de schat van een verdwenen boskabouter. Kleine details zoals een verkreukeld “geheime kaart” of een envelop vastgemaakt aan een tak maken het geheel veel echter.
Voeg een puntensysteem toe om de uitdaging te verhogen. Makkelijke opdrachten leveren één punt op, moeilijkere drie. Wie het eerst tien punten heeft, wint een kleine beloning, zoals een zakje noten of een sticker. Dat motiveert kinderen om ook de lastiger opdrachten te proberen.
Let er tot slot op dat opdrachten passen bij de leeftijd van de deelnemers. Kinderen van vijf zoeken graag dingen en bewegen, terwijl kinderen van tien al goed raadspelletjes en kennisopdrachtjes aankunnen. Stem de moeilijkheidsgraad af, zodat niemand afhaakt.
Met een goede mix van zoek-, doe- en raad-opdrachten, een beetje verhaal en de natuur als decor wordt een speurtocht in het bos iets om lang over na te praten.